Osman Hamdi Bey’in bu tablosu, özellikle ilham kaynağına dair net bilgilerin olmadığı dönemde, geri kalmış bir toplumu çağdaşlaştırmaya çalışan bir aydının yorgun hâlini anlattığı şeklinde yorumlanmıştır. Kaplumbağaların esin kaynağının, Lale Devri’ndeki Sadabad eğlenceleri sırasında, hava karardıktan sonra sırtlarına mum dikilerek serbest bırakılan kaplumbağalar olduğu öne sürülmüştür. Bu yoruma göre, Sanay-i Nefise, Asar-ı Atika Müzesi, Duyun-u Umumiye gibi birçok kurumu kurmak ve yönetmek görevini üstlenen Osman Hamdi Bey, tabloda kendini terbiyeci, kendi iş yapış biçimine uyum gösteremeyen astlarını ise yemeğe ulaşmaya çalışan kaplumbağalar olarak göstererek, onları hicvetmektedir.
Başka yorumlara göre, düşünceli biçimde dikilen terbiyeci, sabır gerektiren ve zor bir iş olan kaplumbağaları terbiye etme işini, elindeki ney ve sırtındaki nakkareyi çalarak başarmayı ummaktadır. Bu yoruma göre de terbiyeci Osman Hamdi Bey’in kendisidir. Terbiyecinin zorlu işi; elindeki müzik aletleriyle halletmeye çalışması, Osman Hamdi Bey’in de değişime direnen bir toplumu, sanat yoluyla, çağdaş seviyeye getirmeye çalıştığını, bu yüzden sanat okulu ve müze açma girişiminde bulunduğunu vurgular.
Terbiyecinin, kaplumbağaları eğitmekte kullanacağı neyi üfleyemeyip arkasında tutması, Osman Hamdi Bey’in neyi üfleme, yani kaplumbağalar ile temsil edilen halkı eğitme kaygısından artık vazgeçtiği, çünkü derviş sabrının bile bir sonu olduğu şeklinde de yorumlanmıştır.
Aslında bu bilgileri verdikten sonra yaptığım fotoşopu yorumlamaya gerek yok. Çoğu kadın bana hak verecektir, erkekler genelde öküzdür; yani kadın bağlamına göre anlayışsız yontulması gereken kişilerdir. Camianın (erkek camiasını) içinden biri olarak hak veriyorum. Ve camianın büyük bir çoğunluğunu kapsayan bu kaba grubu, yaşadığımız ataerkil dünyanın bu yozlaşan hâlinin baş sorumlusu ilan edebiliriz; fakat bu seferlik o kadar ileri gitmeyelim.
Bizim versiyonun hikayesine gelelim: Resimdeki hanımkızımız, melek türündeki her insan gibi hayatına giren camışları, ney sesi gibi ince bir ruhla, yontmaya çalıştı. Beyhude bir uğraş gibi gelebilir ama bakın, gülüyor; çünkü komik. Bu feminist anarşist çalışmayı yaparken de ben çok güldüm ve hâlâ da gülüyorum:))
Sonra kıza ne mi oldu? Camış olmayan birini buldu. Darısı hepimizin başına…
Bir yanıt yazın